Van ons bestuurslid Aart Houwink.

Netcongestie… en De Zaak Shell.

Onlangs zag ik het toneelstuk De Zaak Shell. Een voorstelling opgebouwd uit monologen – dat klinkt misschien zwaar, maar dat is het allerminst. Het stuk draait om de rechtszaak waarin Milieudefensie en andere ngo’s van Shell eisten dat het bedrijf zijn koers drastisch zou wijzigen, met als doel 45% CO₂-reductie in 2030.

Wat het bijzonder maakt? Je hoort verschillende perspectieven: de directeur van Shell, de consument, de overheid en de burger. En opvallend genoeg klinken ze allemaal… logisch. Iedereen wil bijdragen aan een beter klimaat, maar ons gedrag wordt gestuurd door wat mogelijk is, wat mag en wat anderen van ons verwachten. De kernboodschap: niemand is in z’n eentje verantwoordelijk — we zullen het samen moeten doen.

Die gedachte bleef hangen toen ik me de afgelopen tijd verdiepte in de netcongestie in Utrecht. Van wie is dat probleem eigenlijk? Moet de netbeheerder het oplossen? TenneT en Stedin werken hard aan netverzwaring, maar dat kost veel tijd en geld. Gelukkig groeit het besef dat er ook snellere en slimmere oplossingen zijn.

Neem het recente persbericht van Stedin over de aansluitstop in Utrecht. Daarin wordt niet alleen gekeken naar uitbreiding van het netwerk, maar ook naar gedragsverandering. Denk aan flexibiliteitsafspraken en financiële prikkels voor huishoudens. En dat is logisch: maar liefst 80% van het stroomverbruik in Utrecht komt van kleinverbruikers. Als we het gebruik tijdens piekuren (16:00–21:00) weten te verschuiven, kan dat een enorm verschil maken.

Maar wie pakt dit op? Energiebedrijven? Congestie Service Providers? Provincie? RES? Gemeentes? Energiecoöperaties? De realiteit: iedereen kijkt vanuit zijn eigen rol. Niemand kan het alleen — en niemand voelt zich volledig verantwoordelijk.

En precies daar ligt een kans.

Als Utrechtse energiecoöperaties kunnen wij het probleem niet in ons eentje oplossen. Maar we kunnen wél een sleutelrol spelen. We staan dicht bij bewoners, genieten vertrouwen en hebben geen commercieel belang. Al jaren helpen we huishoudens met verduurzaming en bewust energiegebruik. Die ervaring is nu harder nodig dan ooit.

De komende weken gaan we in gesprek met de provincie om te verkennen hoe we deze rol verder kunnen invullen — en welke ondersteuning daarvoor nodig is.

Wordt vervolgd.

Aart Houwink